26 bana Isilayeli bakabikkwa muchibbadela nikwakamana kuswaya basikugela masusu

Limwi zuba, Ronit (kutali zina lyakwe ncobeni) wakatalika kuchisa mwida, kubula kuyoya akukatala, mpawo wakaunka kuli dokotela kuti akasunke bulowa. Nokuba boobo, tanaakali kuyeeyela kuti mumahola aali makumi obilwe atune ulakonzya kutuminwa kuchibbadela kuti akagwisyigwe bulowa akaambo kakubula nguzu kwa nswi.
Walo, masimpe, tanaakali kulangila kuti zyoonse eezyi zyakachitika akaambo kakuti wakalulamika masusu aakwe buzuba bwakainda.
Mbuli kuli Ronit, bamakaintu bali makumi obile amusanu ababili muIsrael (mweelwe waakati-kati wamuntu omwe amwezi) balabikkwa muchibbadela akaambo kakubula nguzu kwa nswi nikwakamana kuchitwa nzila zyakululamika masusu.
Bamwi akati kabamakaintu aaba balibonya kuti balakonzya kupona lwabo beni. Nokuba boobo, bamwi bayanda busilisi bwa dialysis.
Bamwi inga baamba kuti akati kazyuulu zyabanakazi muIsrayeli aabo balulamika masusu aabo amwaka, "balikke" bali makumi obilwe amusanu ababili (26) balaciswa bulwazi bwakubula nguzu kwa nswi. Kutabeleka kabotu kwa nswi (chikozyano). (Nkozyakazwa: Wikimedia Commons)
Mukwiingula, ndakaamba kuti kutabeleka kabotu kwa nswi kuyandika kugwisigwa bulowa mumubili nchintu chipati loko alimwi chilakonzya kujaya muntu.
Balwazi balakwaambila kuti tabayandi kuti muntu ulichise. Ooyu muulo uutakwe muntu weelede kubbadela kuti achite nzila yakulisakatizya.
Muma 2000, malipooti aazitondezyo zyakachitika akaambo kakululamika masusu aajisi musamu wa formaldehyde akatalika kulibonya. Eezi zilachitika akaambo kakuti sikubamba masusu ulayoya busi muchiindi chakululamika masusu.
Zitondeezyo eezyi zibikkilizya kuchisa kwameso, kukatazyigwa kuyoya, kuzwa zilonda kubusyu, kubula kuyoya, akuzimba kwamapunga.
Asi nikuba kuti nzila zyakululamika masusu zyamazubaano tazijisi formaldehyde, zilijisi achimwi chintu: glyoxylic acid.
Eeyi asidi ilanjila kwiinda mumutwe, ooyo uujisi nsinga zyabulowa zinji. Nikuba kuti wanjila mubulowa, glyoxylic acid ilaandaana kuba oxalic acid antoomwe a calcium oxalate, eezyo zinjila mubulowa alimwi akuzwa mumubili kwiinda mu nswi kazili cibeela cha minsyu.
Eezi zilikke tazili zintu zitali kabotu pe, bantu boonse balainda munzila eeyi kusikila ambali mpawo kanjikanji tazikwe ntenda pe. Asi kuti wajatikizyigwa a glyoxylic acid miingi loko, oxalic acidosis ilakonzya kuchitika, mpawo ilakonzya kuleta kutabeleka kabotu kwa nswi.
Muchiindi chakupima nswi zyabanakazi bakachiswa nswi nibakamana kululamika masusu aabo, kwakajanika kuti kuli calcium oxalate mumaseelo aanswi.
Mu 2021, musimbi wamyaka yotatwe wakasola kunywa musamu wakululamika masusu. Wakalabila biyo mpawo tanaakachimena, nkaambo chakali kunona loko, asi akaambo kaako, musimbi wakanywa asyoonto loko mumulomo wakwe. Ikuzwidilila kwakali buyo kubula nguzu kwa nswi kwalo kwakali kuyandika kugwisigwa bulowa, kutali lufu.
Mukutobela eechi chintu, Nkamu yaBuumi yakakasya kupa malayisensi aazibelesyo zyoonse zyakululamika masusu zijisi glyoxylic acid alimwi zijisi pH iili munsi aa 4.
Pesi penzi limbi ndyakuti makani aalembedwe mumalebuli aazintu zyakululamika masusu taali masimpe lyoonse pe. Kujokela musule mu 2010, chintu muOhio chakalembwa kuti tachikwe formaldehyde, asi chakajisi 8.5% ya formaldehyde. Mu 2022, chintu chaku Israeli chakaamba kuti tachikwe formaldehyde mpo chilijisi buyo 2% ya glyoxylic acid, asi mubwini chakajisi 3,082 ppm formaldehyde a 26.8% ya glyoxylic acid.
Chakugambya, kunze lya milandu yobile ya oxalic acidosis mu Egypt, milandu yoonse ya oxalic acidosis yakazwa ku Isilayeli.
Hena kuchincha kwachibindi kulibanakazi bakuIsilayeli kuliindene azyeezyo zicitika munyika yoonse? Hena ma genes aabamakaintu bana Isilayeli aatyolaula glyoxylic acid nga "bufwubafwuba" asyoonto? Sena kuli kujatana aakati ka calcium oxalate akuvwula kwabulwazi bwa hyperoxaluria? Sena balwazi aaba balakonzya kupegwa busilisi mbubonya mbuli balwazi ba hyperoxaluria type 3?
Mibuzyo eyi ichili mukuyiigwa, mpawo tatukazyi bwiinguzi kwamyaka myiingi. Kusikila aawo, tatweelede kuzumizya mwanakazi uli oonse muIsrayeli kuti abike buumi bwakwe muntenda.
Alimwi, kuti koyanda kululamika masusu aako, kuli zimwi zintu zikwabilidwe mumusika zitajisi glyoxylic acid alimwi zilizumizyidwe a Ministry of Health. Eezi zilakugwasya kuti masusu kaaluleme amubili mubotu. Nkaambo toonse tulizyi kuti bubotu bwini-bwini buzwa mukati.


Chiindi chakutumizya: Oct-14-2023